ขูดมดลูกคืออะไร ทำไมต้องทำ ใครบ้างที่ควรขูดมดลูก และดูแลตัวเองอย่างไร

ขูดมดลูกคืออะไร 2026

หมอบอกให้ขูดมดลูก แต่ยังไม่แน่ใจว่าคืออะไร เจ็บไหม และต้องเตรียมตัวอย่างไร — ความกังวลเหล่านี้เป็นเรื่องปกติมากสำหรับผู้หญิงที่กำลังเผชิญกับการตัดสินใจนี้

บทความนี้จะอธิบายว่า การขูดมดลูก คืออะไร ทำทำไม ใครบ้างที่อาจจำเป็นต้องทำ ขูดมดลูกเจ็บไหม และ วิธีดูแลหลังขูดมดลูก ที่ถูกต้องเพื่อฟื้นตัวได้เร็วและปลอดภัย

ขูดมดลูกคืออะไร

ขูดมดลูกคืออะไร

ความหมายของการขูดมดลูก

การขูดมดลูก (Dilation and Curettage / D&C) คือหัตถการทางสูตินรีเวชที่แพทย์ขยายปากมดลูกแล้วใช้เครื่องมือเข้าไปเก็บหรือนำเนื้อเยื่อออกจากโพรงมดลูก เพื่อการวินิจฉัยหรือรักษาความผิดปกติ ข้อมูลจากโรงพยาบาลวิชัยยุทธระบุว่าการขูดมดลูกเป็นหัตถการที่พบบ่อยในสูตินรีเวชและมีความปลอดภัยสูงเมื่อทำโดยแพทย์เชี่ยวชาญ

การขูดมดลูกเกี่ยวข้องกับอวัยวะใด

หัตถการนี้เกี่ยวข้องกับ ปากมดลูก ซึ่งต้องขยายก่อน โพรงมดลูก ซึ่งเป็นพื้นที่ทำงานหลัก และ เยื่อบุโพรงมดลูก (Endometrium) ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อที่มักต้องเก็บตัวอย่างหรือนำออก

การขูดมดลูกเหมือนกับการตรวจภายในทั่วไปหรือไม่

ไม่เหมือนกัน การตรวจภายในทั่วไปเป็นการประเมินภายนอกและตรวจดูปากมดลูก ส่วนการขูดมดลูกเป็นหัตถการที่เครื่องมือเข้าไปในโพรงมดลูกจริง จึงต้องทำในสถานพยาบาลและมักใช้ยาระงับความรู้สึก

ทำไมต้องขูดมดลูก

ทำไมต้องขูดมดลูก

ข้อมูลจากโรงพยาบาลพญาไทอธิบายเหตุผลหลักในการขูดมดลูก

ขูดมดลูกเพื่อการวินิจฉัย

เก็บตัวอย่างเยื่อบุโพรงมดลูกส่งตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อหาสาเหตุของเลือดออกผิดปกติ ตรวจหาเซลล์ผิดปกติ หรือประเมินเยื่อบุโพรงมดลูกที่หนาผิดปกติจากการอัลตราซาวด์

ขูดมดลูกเพื่อการรักษา

นำเนื้อเยื่อผิดปกติ ติ่งเนื้อ เนื้อเยื่อที่ค้างอยู่หลังแท้ง หรือเนื้อเยื่อหลังคลอดที่ค้างในโพรงมดลูกออก เพื่อหยุดเลือดออกและลดความเสี่ยงติดเชื้อ

ปัญหาสุขภาพที่แพทย์อาจพิจารณาให้ขูดมดลูก

  • เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอดที่หาสาเหตุไม่ได้
  • เลือดออกหลังหมดประจำเดือน
  • เยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ
  • แท้งไม่สมบูรณ์หรือแท้งค้าง
  • เนื้อเยื่อค้างหลังคลอดหรือหลังยุติการตั้งครรภ์
  • ติ่งเนื้อหรือเนื้องอกในโพรงมดลูก

ใครบ้างที่อาจจำเป็นต้องขูดมดลูก

ใครบ้างที่อาจจำเป็นต้องขูดมดลูก

ผู้ที่มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด

เลือดออกมากผิดปกติ ออกบ่อย ออกระหว่างรอบเดือน หรือออกหลังมีเพศสัมพันธ์ โดยไม่ทราบสาเหตุ อาจต้องขูดมดลูกเพื่อเก็บตัวอย่างตรวจ

ผู้ที่มีเลือดออกหลังหมดประจำเดือน

เลือดออกทางช่องคลอดในผู้หญิงที่หมดประจำเดือนแล้วเป็นสัญญาณที่ต้องตรวจหาความผิดปกติของเยื่อบุโพรงมดลูกเสมอ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับมะเร็งมดลูกได้

ผู้ที่แท้งบุตรไม่สมบูรณ์

เมื่อแท้งแล้วมีเนื้อเยื่อหรือตัวอ่อนค้างอยู่ในโพรงมดลูก ทำให้เลือดออกต่อเนื่องหรือเสี่ยงติดเชื้อ การขูดมดลูกจะช่วยนำสิ่งค้างออกและลดความเสี่ยง

ผู้ที่มีเนื้องอกหรือติ่งเนื้อในโพรงมดลูก

ติ่งเนื้อ (Polyps) และเนื้องอกในโพรงมดลูกบางชนิดอาจทำให้มีเลือดออกมาก ขูดมดลูกอาจทำทั้งเพื่อวินิจฉัยและนำออกพร้อมกัน

ผู้ที่มีเลือดออกมากหลังคลอด

หากหลังคลอดหรือหลังยุติการตั้งครรภ์มีเนื้อเยื่อค้างในโพรงมดลูก อาจทำให้เลือดออกไม่หยุดและเสี่ยงต่อการติดเชื้อรุนแรง

ขั้นตอนการขูดมดลูกโดยทั่วไป

ขั้นตอนการขูดมดลูกโดยทั่วไป

ข้อมูลจากโรงพยาบาลเปาโลโชคชัย 4อธิบายขั้นตอนทั่วไปของการขูดมดลูก

การประเมินอาการและวางแผนก่อนทำ

แพทย์จะซักประวัติอาการ ยาที่ใช้ ประวัติแพ้ยา ตรวจร่างกาย และอาจตรวจอัลตราซาวด์ก่อนเพื่อประเมินภาวะในโพรงมดลูก วางแผนวิธีระงับความรู้สึก และอธิบายขั้นตอนให้เข้าใจ

การให้ยาระงับความรู้สึก

อาจใช้ยาชาเฉพาะที่บริเวณปากมดลูก ยาระงับความรู้สึกแบบครึ่งตัว หรือยาสลบทั่วไป ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ เหตุผลที่ทำ และดุลยพินิจของแพทย์

การขยายปากมดลูก

แพทย์จะใส่อุปกรณ์ขยายปากมดลูกเป็นขั้นๆ เพื่อเปิดทางให้เครื่องมือเข้าสู่โพรงมดลูกได้ ขั้นตอนนี้อาจมีความรู้สึกเกร็งหรือปวดเล็กน้อย

การขูดหรือเก็บเนื้อเยื่อในโพรงมดลูก

ใช้เครื่องมือเข้าไปขูดเยื่อบุโพรงมดลูก เก็บตัวอย่างส่งตรวจ หรือนำเนื้อเยื่อที่ผิดปกติออก กระบวนการทั้งหมดมักใช้เวลา 10–15 นาที

การสังเกตอาการหลังทำหัตถการ

พักสังเกตอาการในห้องพักฟื้นประมาณ 1–2 ชั่วโมง เพื่อติดตามเลือดออก อาการปวด และการฟื้นตัวจากยา ก่อนอนุญาตให้กลับบ้าน

ขูดมดลูกเจ็บไหม และใช้เวลาฟื้นตัวนานแค่ไหน

ขูดมดลูกเจ็บไหม และใช้เวลาฟื้นตัวนานแค่ไหน

ความรู้สึกระหว่างและหลังการขูดมดลูก

เนื่องจากทำภายใต้ยาระงับความรู้สึก ระหว่างทำมักไม่รู้สึกเจ็บ แต่หลังฤทธิ์ยาหมดอาจมีอาการปวดเกร็งท้องน้อยคล้ายปวดประจำเดือน ซึ่งมักบรรเทาได้ด้วยยาแก้ปวดทั่วไป

อาการที่พบได้หลังขูดมดลูก

เลือดออกเล็กน้อยถึงปานกลาง (คล้ายประจำเดือน) นาน 1–2 สัปดาห์ ปวดหน่วงท้องน้อย อ่อนเพลียในวันแรกๆ และตกขาวสีน้ำตาลจางๆ ในช่วงแรกหลังทำ เป็นอาการที่พบได้ปกติ

ระยะเวลาพักฟื้นโดยทั่วไป

ส่วนใหญ่กลับไปทำกิจกรรมเบาๆ ได้ในวันถัดไป และกลับทำงานได้ใน 1–3 วัน แต่การพักฟื้นอาจยาวนานขึ้นในกรณีที่ขูดมดลูกเพื่อรักษาหลังแท้งหรือคลอด

วิธีดูแลตัวเองหลังขูดมดลูก

ข้อมูลจากHDmallแนะนำแนวทางการดูแลตัวเองหลังขูดมดลูก

พักผ่อนให้เพียงพอ

พักผ่อนในวันที่ทำหัตถการและวันถัดไป หลีกเลี่ยงการยกของหนัก งานที่ต้องออกแรงมาก และการออกกำลังกายหนักอย่างน้อย 1–2 สัปดาห์ หรือตามคำแนะนำแพทย์

รักษาความสะอาดเพื่อลดความเสี่ยงติดเชื้อ

ห้ามสวนล้างช่องคลอด งดการใช้ผ้าอนามัยแบบสอด งดการมีเพศสัมพันธ์ และงดการลงแช่น้ำในอ่างหรือสระว่ายน้ำ ตามระยะเวลาที่แพทย์แนะนำ ซึ่งมักเป็น 2–4 สัปดาห์

รับประทานยาตามแพทย์สั่ง

กินยาแก้ปวดตามที่ได้รับ และถ้าแพทย์สั่งยาปฏิชีวนะต้องกินให้ครบตามกำหนด ไม่ควรหยุดยาเองแม้อาการจะดีขึ้นแล้ว

ดูแลอาหาร น้ำดื่ม และสุขภาพทั่วไป

กินอาหารที่มีโปรตีนและธาตุเหล็กเพื่อฟื้นฟูจากการเสียเลือด เช่น เนื้อสัตว์ ผักใบเขียว และไข่ ดื่มน้ำให้เพียงพอ และพักผ่อนให้ร่างกายฟื้นตัวได้เต็มที่

งดกิจกรรมบางอย่างตามคำแนะนำแพทย์

นอกจากข้อห้ามเรื่องช่องคลอดข้างต้น ควรหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ในช่วงฟื้นตัว เพราะขัดขวางกระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ

อาการผิดปกติหลังขูดมดลูกที่ควรรีบพบแพทย์

มีเลือดออกมากผิดปกติ

เลือดออกมากเกินกว่าประจำเดือนปกติ ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมงหรือบ่อยกว่านั้น หรือมีลิ่มเลือดขนาดใหญ่ ต้องพบแพทย์โดยด่วน

ปวดท้องรุนแรง

อาการปวดที่มากขึ้นเรื่อยๆ หลังกลับบ้าน หรือไม่ดีขึ้นแม้กินยาแก้ปวดแล้ว โดยเฉพาะปวดท้องน้อยแบบบีบรัดรุนแรง

มีไข้หรือหนาวสั่น

ไข้สูงกว่า 38°C หนาวสั่น รู้สึกไม่สบายมากผิดปกติ เหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อในโพรงมดลูกหรือช่องท้องที่ต้องรักษาเร่งด่วน

ตกขาวผิดปกติหรือมีกลิ่น

ตกขาวสีเหลือง เขียว หรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติ อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อที่ต้องตรวจและรักษาเพิ่มเติม

ความเสี่ยงและข้อควรระวังของการขูดมดลูก

การติดเชื้อหลังทำหัตถการ

ความเสี่ยงต่ำแต่มีโอกาสเกิดได้ ลดลงได้ด้วยการดูแลความสะอาด ปฏิบัติตามคำแนะนำแพทย์อย่างเคร่งครัด และกินยาปฏิชีวนะครบหากได้รับ

เลือดออกหรือปวดหลังขูดมดลูก

เลือดออกเล็กน้อยและปวดหน่วงเป็นอาการปกติ แต่เลือดออกมากหรือปวดรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ใช่เรื่องปกติและต้องพบแพทย์

ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้น้อย

ได้แก่ มดลูกทะลุจากเครื่องมือ (พบน้อยมาก) การเกาะชื้นในโพรงมดลูก (Asherman Syndrome) หรือปฏิกิริยาจากยาระงับความรู้สึก ซึ่งโรงพยาบาลที่มีมาตรฐานจะมีขั้นตอนป้องกัน

ความสำคัญของการเลือกสถานพยาบาลและแพทย์เฉพาะทาง

การขูดมดลูกควรทำโดยสูตินรีแพทย์ในโรงพยาบาลหรือคลินิกที่ได้มาตรฐาน มีอุปกรณ์พร้อมและทีมดูแลหลังหัตถการที่เหมาะสม

การตรวจติดตามหลังขูดมดลูกสำคัญอย่างไร

ตรวจดูการฟื้นตัวของมดลูก

การนัดติดตามหลังขูดมดลูกประมาณ 2–4 สัปดาห์ช่วยให้แพทย์ประเมินว่ามดลูกฟื้นตัวดีหรือไม่ มีเลือดออกต่อเนื่อง ติดเชื้อ หรือปัญหาอื่นตามมาหรือไม่

ติดตามผลตรวจชิ้นเนื้อ

ในกรณีที่ขูดมดลูกเพื่อวินิจฉัย ผลตรวจชิ้นเนื้อจะทราบใน 1–2 สัปดาห์ ซึ่งช่วยยืนยันหรือแยกแยะความผิดปกติที่สงสัย และวางแผนรักษาต่อไป

วางแผนการรักษาต่อเนื่อง

หากผลตรวจพบเนื้องอก ติ่งเนื้อ การติดเชื้อ หรือความผิดปกติอื่น แพทย์จะวางแผนการรักษาที่เหมาะสมต่อไป ทั้งยา การผ่าตัด หรือการติดตามระยะยาว

การตรวจเพิ่มเติมที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพมดลูกและรังไข่

การอัลตราซาวด์ทางช่องคลอด (Transvaginal Ultrasound)

เป็นการตรวจที่ให้ภาพมดลูก เยื่อบุโพรงมดลูก และรังไข่ชัดเจนมาก ช่วยวัดความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก ตรวจหาติ่งเนื้อ เนื้องอก หรือความผิดปกติอื่นก่อนตัดสินใจขูดมดลูก

ข้อดีของการตรวจอัลตราซาวด์ทางช่องคลอด

เห็นภาพใกล้ตำแหน่งอวัยวะมากกว่าการตรวจผ่านหน้าท้อง ไม่ต้องกลั้นปัสสาวะ และให้รายละเอียดเยื่อบุโพรงมดลูกที่แม่นยำกว่า

เมื่อไหร่ควรตรวจเพิ่มเติม

เมื่อมีเลือดออกผิดปกติ ปวดท้องน้อยบ่อย หรือสงสัยความผิดปกติในโพรงมดลูกควรตรวจอัลตราซาวด์ก่อนเสมอ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุด

การขูดมดลูกเป็นหัตถการที่ช่วยทั้งวินิจฉัยและรักษาปัญหาสุขภาพสตรีได้อย่างมีประสิทธิภาพ ที่ Siwika Maternity เราเชื่อว่าการเข้าใจหัตถการที่ตัวเองต้องเผชิญทำให้ตัดสินใจและฟื้นตัวได้ดีขึ้นทั้งกายและใจ

⚕️ หมายเหตุจาก Siwika: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล หากแพทย์แนะนำให้ขูดมดลูกหรือมีข้อสงสัย ควรพูดคุยกับสูตินรีแพทย์เพื่อรับข้อมูลที่ครบถ้วนก่อนตัดสินใจ

Siwika Maternity — Based on Scientific Proof.