เจ็บเต้านมก่อนมีประจำเดือนเป็นเรื่องที่หลายคนเคยเป็น แต่บางครั้งก็ไม่แน่ใจว่าแบบไหนที่ปกติ และแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์
บทความนี้จะอธิบายว่า เจ็บเต้านม เกิดจากอะไรได้บ้าง สัญญาณเตือนมะเร็งเต้านม ที่ไม่ควรมองข้ามมีอะไรบ้าง และ ตรวจมะเร็งเต้านม ควรเริ่มเมื่ออายุเท่าไหร่
เจ็บเต้านมคืออะไร และพบได้บ่อยแค่ไหน

ความหมายของอาการเจ็บเต้านม
อาการปวด เจ็บ ตึง หรือไม่สบายบริเวณเต้านม อาจเกิดข้างเดียวหรือสองข้าง และมีสาเหตุได้หลายอย่าง ข้อมูลจากโรงพยาบาลศิริราช มหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่าอาการเจ็บเต้านมพบได้บ่อยมากในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ โดยเฉพาะในช่วงก่อนมีประจำเดือน
เจ็บเต้านมเกี่ยวข้องกับมะเร็งเต้านมหรือไม่
อาการเจ็บเต้านมไม่ได้หมายถึงมะเร็งเสมอไป ที่น่าแปลกใจคือมะเร็งเต้านมในระยะแรกมักไม่เจ็บ แต่ถ้าเจ็บเต้านมร่วมกับสัญญาณผิดปกติอื่น ก็ต้องพบแพทย์
ความสำคัญของการสังเกตเต้านมด้วยตนเอง
การรู้จักเต้านมของตัวเองดีพอทำให้สังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติได้เร็ว ซึ่งช่วยให้พบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะแรก
เจ็บเต้านมเกิดจากอะไรได้บ้าง

ข้อมูลจากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์อธิบายสาเหตุหลักของอาการเจ็บเต้านม
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด ระดับเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนที่เปลี่ยนแปลงในช่วงรอบเดือนทำให้เนื้อเต้านมบวมและตึง ปวดเต้านม มักเป็นมากที่สุดในช่วง 1–2 สัปดาห์ก่อนมีประจำเดือน
ความผิดปกติของเต้านม
ก้อนน้ำในเต้านม (Fibrocystic Changes) เต้านมอักเสบจากการติดเชื้อ ท่อน้ำนมอุดตัน หรือความเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อเต้านม ล้วนทำให้เจ็บเต้านมได้
ผลข้างเคียงจากการเสริมเต้านม
อาการเจ็บ ตึง หรือไม่สบายอาจเกิดหลังเสริมเต้านม โดยเฉพาะในช่วงแรกหรือเมื่อมีภาวะแทรกซ้อน ควรพบศัลยแพทย์ที่ดูแลเพื่อประเมิน
มะเร็งเต้านม
แม้มะเร็งเต้านมระยะแรกมักไม่เจ็บ แต่ในบางกรณีอาจเจ็บได้ โดยเฉพาะเมื่อเจ็บร่วมกับก้อนหรือความผิดปกติอื่นที่พบใหม่
เจ็บเต้านมช่วงมีประจำเดือนเป็นอันตรายไหม

ลักษณะอาการเจ็บเต้านมตามรอบเดือน
มักเริ่มหลังช่วงไข่ตกและเจ็บมากขึ้นจนถึงช่วงเริ่มมีประจำเดือน จากนั้นอาการมักดีขึ้นเองเมื่อประจำเดือนมา รูปแบบนี้เกิดซ้ำในรอบเดือนถัดไป
อาการที่มักสัมพันธ์กับฮอร์โมน
ปวดทั่วเต้านมทั้งสองข้าง รู้สึกตึงและหนักเต้านม บางรายปวดข้างเดียว หรืออาจร้าวไปบริเวณรักแร้ได้ ทั้งหมดนี้เป็นอาการที่สัมพันธ์กับฮอร์โมนและพบได้บ่อยมาก
ควรดูแลและสังเกตอาการอย่างไร
ลองจดบันทึกว่าเจ็บช่วงไหนของรอบเดือน เจ็บนานแค่ไหน และรุนแรงแค่ไหน ถ้ารูปแบบเหมือนเดิมทุกเดือนและหายได้เองมักไม่น่ากังวล แต่ถ้าเปลี่ยนรูปแบบไปหรือมีอาการใหม่ร่วมด้วย ควรพบแพทย์
เจ็บเต้านมนอกช่วงประจำเดือนควรระวังอะไร

เจ็บเต้านมตลอดเวลา
ปวดต่อเนื่องโดยไม่สัมพันธ์กับรอบเดือน ไม่มีช่วงที่อาการดีขึ้นเอง หรือเจ็บมากขึ้นเรื่อยๆ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
เจ็บเต้านมเฉพาะตำแหน่ง
ปวดจุดเดิมชัดเจน กดแล้วเจ็บตรงนั้น อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติภายในเต้านมเฉพาะจุด ควรตรวจอัลตราซาวด์เพื่อดูว่ามีก้อนหรือถุงน้ำหรือไม่
เจ็บเต้านมร่วมกับก้อน
ถ้าคลำพบก้อนในเต้านมหรือรักแร้ร่วมกับอาการเจ็บ ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยทันที ไม่ว่าก้อนนั้นจะเจ็บหรือไม่เจ็บก็ตาม
เจ็บเต้านมร่วมกับผิวหนังเปลี่ยนแปลง
ผิวบุ๋ม แดง บวม หนาตัวขึ้น คล้ายเปลือกส้ม หรือมีรอยย่นผิดปกติ เป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้ามเด็ดขาด
สัญญาณเตือนมะเร็งเต้านมที่ควรรู้
ข้อมูลจากศูนย์มะเร็งศิริราช มหาวิทยาลัยมหิดลระบุสัญญาณเตือนมะเร็งเต้านมที่ต้องสังเกต
รูปร่างหรือขนาดเต้านมเปลี่ยนไป
เต้านมข้างใดข้างหนึ่งบวมใหญ่ขึ้น หดเล็กลง หรือรูปร่างเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัดโดยไม่มีสาเหตุ
ผิวเต้านมผิดปกติ
ผิวหนังบริเวณเต้านมแดง ร้อน บวม หนาคล้ายเปลือกส้ม มีรอยบุ๋มคล้ายลักยิ้ม หรือผิวหนังย่นจับตัวกัน
คลำพบก้อนที่เต้านมหรือรักแร้
ก้อนแข็ง ขอบไม่เรียบ ไม่เคลื่อนที่ตามการนวด อาจเจ็บหรือไม่เจ็บก็ได้ รวมถึงก้อนที่รักแร้ซึ่งอาจเป็นต่อมน้ำเหลืองที่โต
หัวนมหรือลานหัวนมเปลี่ยนแปลง
หัวนมบุ๋มเข้าข้างในโดยไม่มีสาเหตุ ผื่นแดงหรือมีแผลรอบหัวนมที่ไม่หาย สีผิวลานหัวนมเปลี่ยนไป
มีของเหลวไหลออกจากหัวนม
ของเหลวสีคล้ายเลือด ออกจากหัวนมเพียงรูเดียว หรือออกโดยไม่ได้บีบ ควรพบแพทย์ทันที แม้จะไม่ได้ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
มีแผลบริเวณเต้านมหรือหัวนมที่รักษาไม่หาย
แผลเรื้อรัง ผื่นที่บริเวณหัวนมหรือลานหัวนมที่ไม่หายใน 2–4 สัปดาห์ อาจเกี่ยวข้องกับโรค Paget’s Disease ของเต้านม
เจ็บเต้านมแบบไหนควรพบแพทย์
เจ็บเต้านมที่ไม่สัมพันธ์กับประจำเดือน
ปวดที่เกิดนอกช่วงรอบเดือน หรือเกิดซ้ำในรูปแบบที่ต่างไปจากเดิม ควรตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุ
เจ็บเต้านมร่วมกับคลำพบก้อน
ควรพบแพทย์ในเร็ววัน แพทย์จะตรวจและอาจส่งอัลตราซาวด์หรือแมมโมแกรมเพื่อแยกว่าเป็นก้อนน้ำธรรมดาหรือมีความผิดปกติที่รุนแรงกว่า
เจ็บเต้านมร่วมกับหัวนมมีเลือดหรือของเหลวผิดปกติ
อาการนี้อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของท่อน้ำนมหรือเนื้อเยื่อเต้านม และต้องการการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม
เจ็บเต้านมพร้อมผิวหนังแดง บวม หรือบุ๋ม
สัญญาณเหล่านี้บ่งบอกว่าอาจมีความผิดปกติภายในที่ต้องการการประเมินจากแพทย์โดยเร็ว
เจ็บเต้านมหลังเสริมเต้านมหรือมีอาการเปลี่ยนแปลงผิดปกติ
ควรพบศัลยแพทย์ที่ดูแลอยู่เพื่อตรวจประเมินว่ามีภาวะแทรกซ้อนหรือความผิดปกติที่เกี่ยวข้องหรือไม่
วิธีตรวจเต้านมด้วยตนเองเมื่อมีอาการเจ็บเต้านม
ควรตรวจเต้านมช่วงเวลาใด
ตรวจหลังประจำเดือนหมดประมาณ 7–10 วัน เพราะเต้านมจะนิ่มสุด ไม่ตึงจากฮอร์โมน ทำให้สังเกตก้อนผิดปกติได้ง่ายกว่า
สิ่งที่ควรสังเกตจากภายนอก
ยืนหน้ากระจก ยกแขนขึ้นสองข้าง สังเกตรูปร่าง ขนาด ผิวหนัง หัวนม ลานหัวนม ว่ามีรอยบุ๋ม ผื่น แผล หรือความเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติหรือไม่
การคลำเต้านมและรักแร้
นอนราบ ใช้ปลายนิ้วสามนิ้วกดคลำวนเป็นวงกลมทั่วเต้านมและรักแร้ สังเกตว่ามีก้อน ความแข็งผิดปกติ หรือจุดที่เจ็บเฉพาะตำแหน่ง
ควรตรวจเต้านมบ่อยแค่ไหน
ผู้หญิงอายุ 20 ปีขึ้นไปควรตรวจเต้านมด้วยตนเองอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เพื่อให้รู้จักเต้านมตัวเองดีพอที่จะสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลง
ตรวจเจ็บเต้านมและคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยวิธีใดได้บ้าง
ข้อมูลจากศูนย์มะเร็ง คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีอธิบายวิธีการตรวจเต้านม
การตรวจเต้านมโดยแพทย์
แพทย์จะตรวจอย่างละเอียดทั้งการดูและการคลำ ช่วยประเมินอาการเจ็บ ก้อน และความผิดปกติที่อาจคลำได้จากภายนอก
แมมโมแกรม (Mammography)
การตรวจทางรังสีที่ช่วยพบก้อนขนาดเล็ก หินปูน หรือรอยโรคในเต้านมได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นก่อนที่จะสามารถคลำได้ มีความแม่นยำสูงในผู้หญิงอายุ 40 ปีขึ้นไป
อัลตราซาวด์เต้านม
ช่วยแยกว่าก้อนที่พบเป็นถุงน้ำ (ซึ่งมักไม่เป็นมะเร็ง) หรือก้อนเนื้อแข็ง และเหมาะสำหรับผู้หญิงที่เต้านมหนาแน่น ซึ่งแมมโมแกรมอาจเห็นได้ไม่ชัด
MRI เต้านมในผู้ที่มีความเสี่ยงสูง
แนะนำในผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น มีญาติสายตรงหลายคนเป็นมะเร็งเต้านม หรือตรวจพบยีน BRCA ผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางก่อน
ควรตรวจมะเร็งเต้านมตอนอายุเท่าไหร่
| ช่วงอายุ | คำแนะนำ |
|---|---|
| 20 ปีขึ้นไป | ตรวจเต้านมด้วยตนเองทุกเดือน ตรวจโดยแพทย์ตามคำแนะนำ |
| 35–40 ปี | พิจารณาทำแมมโมแกรมหรืออัลตราซาวด์เป็นพื้นฐาน 1 ครั้ง |
| 40 ปีขึ้นไป | ตรวจโดยแพทย์ทุกปี ทำแมมโมแกรมหรืออัลตราซาวด์ทุก 1–2 ปี |
| มีญาติสายตรงเป็นมะเร็งเต้านม | เริ่มตรวจเร็วกว่าคนทั่วไปตามคำแนะนำแพทย์ |
หากตรวจพบความผิดปกติของเต้านม รักษาได้อย่างไร
การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุและระยะของโรค
ก้อนน้ำในเต้านมอาจไม่ต้องรักษา เนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็งอาจผ่าตัดออก ส่วนมะเร็งเต้านมจะรักษาตามระยะ ชนิดของเซลล์ และการตอบสนองต่อฮอร์โมน
การผ่าตัด
อาจผ่าตัดเฉพาะก้อน (Lumpectomy) เพื่อรักษาเต้านมไว้ หรือผ่าตัดเต้านม (Mastectomy) ขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และระยะของมะเร็ง
การฉายแสง ยาเคมีบำบัด และยาต้านฮอร์โมน
มักใช้ร่วมกันหรือตามลำดับ โดยแพทย์จะวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดตามชนิดและระยะของมะเร็งของแต่ละคน
วิธีดูแลตนเองเมื่อมีอาการเจ็บเต้านม
บันทึกช่วงเวลาที่มีอาการ
จดวันที่เจ็บ ความรุนแรง ตำแหน่ง และวันเริ่มมีประจำเดือน ข้อมูลเหล่านี้ช่วยแพทย์ประเมินได้ว่าอาการสัมพันธ์กับฮอร์โมนหรือเกิดขึ้นผิดปกติ
สังเกตอาการร่วม
ก้อนใหม่ที่คลำพบ ผิวหนังเปลี่ยนแปลง หัวนมมีของเหลว หรืออาการปวดเฉพาะตำแหน่งที่ไม่เคยเป็นมาก่อน
หลีกเลี่ยงการกดนวดแรงๆ บริเวณที่ปวด
จนกว่าจะทราบสาเหตุ ควรหลีกเลี่ยงการนวดแรงหรือกดบริเวณเต้านมที่เจ็บ เพราะอาจทำให้อาการแย่ลงได้
พบแพทย์เมื่ออาการไม่ชัดเจนหรือมีสัญญาณผิดปกติ
การตรวจเร็วช่วยให้วินิจฉัยได้ถูกต้องและรักษาได้ผลดีกว่าการรอ โดยเฉพาะในกรณีที่พบความผิดปกติ
ที่ Siwika Maternity เราเชื่อว่าการรู้จักเต้านมของตัวเองและตรวจสม่ำเสมอคือของขวัญที่ดีที่สุดที่คุณมอบให้ตัวเองได้ มะเร็งเต้านมที่พบระยะแรกรักษาได้ผลดีมาก อย่ารอจนมีอาการรุนแรงก่อน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการเจ็บเต้านม
เจ็บเต้านมข้างเดียวอันตรายไหม?
ไม่จำเป็นเสมอไป อาจเกิดจากท่อน้ำนมอักเสบ ถุงน้ำ หรือความผิดปกติเฉพาะข้าง แต่ถ้าเจ็บต่อเนื่องนานกว่า 3–4 สัปดาห์หรือมีอาการร่วม ควรพบแพทย์
เจ็บเต้านมก่อนมีประจำเดือนปกติหรือไม่?
ปกติมาก และพบได้บ่อยมากในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ ถ้าหายเองหลังประจำเดือนมาและเกิดซ้ำในรูปแบบเดิมทุกเดือน มักไม่น่ากังวล
เจ็บเต้านมพร้อมคลำพบก้อนต้องเป็นมะเร็งไหม?
ไม่จำเป็น ก้อนในเต้านมส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ต้องตรวจวินิจฉัยให้ชัดเจนเสมอ ไม่ควรสรุปเองหรือละเลย
มีน้ำหรือเลือดออกจากหัวนมควรทำอย่างไร?
ควรพบแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อมีของเหลวสีคล้ายเลือด ออกโดยไม่ได้บีบ หรือออกจากหัวนมเพียงรูเดียว
แมมโมแกรมเจ็บไหมและต้องเตรียมตัวอย่างไร?
รู้สึกถูกกดเล็กน้อยในขณะตรวจ ใช้เวลาไม่นาน ไม่ต้องงดน้ำงดอาหาร และแนะนำให้ตรวจช่วงหลังประจำเดือนหมดประมาณ 1 สัปดาห์เพื่อลดความรู้สึกไม่สบาย
สรุป เจ็บเต้านมไม่ควรมองข้ามเมื่อมีอาการผิดปกติร่วม
อาการเจ็บเต้านมอาจเกิดจากฮอร์โมนหรือความผิดปกติของเต้านม
การสังเกตช่วงเวลาและลักษณะอาการช่วยประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นว่าเป็นอาการตามรอบเดือนปกติหรือมีความผิดปกติที่ต้องตรวจเพิ่มเติม
สัญญาณเตือนควรได้รับการตรวจโดยแพทย์
ก้อนใหม่ ผิวบุ๋มหรือผิดปกติ ของเหลวจากหัวนม แผลไม่หาย หรือเจ็บนอกช่วงประจำเดือนที่ต่อเนื่อง ล้วนควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย
การตรวจคัดกรองช่วยเพิ่มโอกาสพบโรคตั้งแต่ระยะแรก
ตรวจเต้านมด้วยตนเองทุกเดือน และตรวจด้วยแมมโมแกรมหรืออัลตราซาวด์ตามช่วงอายุและความเสี่ยง มะเร็งเต้านมที่พบระยะแรกมีโอกาสรักษาหายสูงมาก
⚕️ หมายเหตุจาก Siwika: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล หากมีอาการเจ็บเต้านมที่น่ากังวลหรือพบความผิดปกติ ควรพบแพทย์หรือศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการตรวจและดูแลที่เหมาะสม
Siwika Maternity — Based on Scientific Proof.

