Dupilumab คืออะไร รักษาโรคอะไรได้บ้าง วิธีใช้ ผลข้างเคียง และข้อควรระวัง

Dupilumab คืออะไร 2026

ผื่นแพ้ผิวหนังรุนแรงที่ทายาแล้วไม่ดีขึ้น หอบหืดที่ควบคุมไม่ได้ หรือไซนัสอักเสบเรื้อรังที่ผ่าตัดแล้วยังกลับมา — ในกรณีเหล่านี้ แพทย์อาจพิจารณายาชีววัตถุอย่าง Dupilumab เป็นทางเลือกถัดไป

บทความนี้จะอธิบายว่า Dupixent หรือ Dupilumab คืออะไร ออกฤทธิ์อย่างไร ใช้รักษาอะไรได้บ้าง ผลข้างเคียงที่ต้องรู้ และสิ่งที่ต้องเตรียมก่อนเริ่มใช้ ยาชีววัตถุภูมิแพ้ นี้

Dupilumab คืออะไร

Dupilumab คืออะไร

ความหมายของ Dupilumab

Dupilumab เป็นยาชีววัตถุชนิดฉีดใต้ผิวหนัง จัดเป็น Human Monoclonal Antibody ที่ออกฤทธิ์เจาะจงต่อกลไกการอักเสบแบบ Type 2 ซึ่งเป็นพื้นฐานของโรคภูมิแพ้และโรคอักเสบเรื้อรังหลายชนิด ข้อมูลจากศูนย์ข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลระบุว่า Dupilumab เป็นยาตัวแรกในกลุ่มนี้ที่ได้รับการอนุมัติสำหรับ ผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ ในไทย

Dupilumab กับ Dupixent เกี่ยวข้องกันอย่างไร

Dupixent คือชื่อการค้าของยา Dupilumab ผลิตและจำหน่ายโดย Sanofi และ Regeneron ในหลายประเทศทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย

Dupilumab จัดเป็นยากลุ่มไหน

เป็นยากลุ่ม Biologic Agent หรือยาชีววัตถุ ออกฤทธิ์โดยจับกับตัวรับ IL-4Rα เพื่อยับยั้งการส่งสัญญาณของ IL-4 และ IL-13 ซึ่งเป็นสารก่อการอักเสบสำคัญในโรคภูมิแพ้

Dupilumab ออกฤทธิ์อย่างไร

Dupilumab ออกฤทธิ์อย่างไร

ข้อมูลจากวารสารเภสัชกรรมโรงพยาบาล (TJHP)อธิบายกลไกการออกฤทธิ์ของ Dupilumab

การยับยั้งตัวรับ IL-4Rα

Dupilumab จับกับโปรตีน IL-4Rα ซึ่งเป็นส่วนประกอบร่วมของตัวรับทั้ง IL-4 และ IL-13 การปิดกั้นตัวรับนี้ทำให้สัญญาณการอักเสบจากสารทั้งสองถูกหยุดพร้อมกันในการฉีดครั้งเดียว

บทบาทของ IL-4 และ IL-13 ต่อการอักเสบ

IL-4 และ IL-13 มีส่วนในการกระตุ้นการอักเสบ เพิ่มการสร้างเมือก ทำให้เยื่อบุบวม และกระตุ้นอาการคัน ซึ่งล้วนเป็นลักษณะที่พบในโรคภูมิแพ้และโรคอักเสบเรื้อรังหลายชนิด

ทำไมกลไกนี้จึงสำคัญ

โรคภูมิแพ้หลายชนิด เช่น ผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ หอบหืด และไซนัสอักเสบเรื้อรัง ล้วนมีรากฐานมาจากการอักเสบแบบ Type 2 เดียวกัน การยับยั้งกลไกนี้จึงอาจช่วยได้หลายโรคพร้อมกัน

Dupilumab ใช้รักษาโรคอะไรบ้าง

Dupilumab ใช้รักษาโรคอะไรบ้าง

ข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)ระบุข้อบ่งใช้ของ Dupilumab ในไทย

โรคผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ (Atopic Dermatitis)

เป็นข้อบ่งใช้หลักที่ได้รับการรับรองกว้างที่สุด ใช้ในผู้ป่วยระดับปานกลางถึงรุนแรงที่ควบคุมอาการได้ไม่ดีแม้ใช้ยาทาภายนอกแล้ว ทั้งในผู้ใหญ่และเด็กตั้งแต่อายุหนึ่งปีขึ้นไป

โรคหอบหืด

ใช้เป็นการรักษาเสริมแบบต่อเนื่องในผู้ป่วยบางกลุ่ม โดยเฉพาะชนิด Eosinophilic phenotype หรือผู้ที่ต้องพึ่งพาสเตียรอยด์ระบบเป็นประจำ

ไซนัสอักเสบเรื้อรังที่มีติ่งจมูก (Chronic Rhinosinusitis with Nasal Polyps)

ช่วยลดขนาดติ่งจมูก ลดอาการคัดจมูก ปรับปรุงการรับกลิ่น และลดโอกาสต้องผ่าตัดซ้ำในผู้ที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วยังไม่ได้ผล

โรคหลอดอาหารอักเสบจากอีโอซิโนฟิล (Eosinophilic Esophagitis)

ใช้ในโรคหลอดอาหารอักเสบเรื้อรังที่เกี่ยวข้องกับการสะสม Eosinophil ทำให้กลืนอาหารลำบาก

Prurigo Nodularis

ใช้ในผู้ที่มีตุ่มนูนแข็ง คันมากเรื้อรัง ซึ่งรักษาด้วยวิธีทั่วไปแล้วไม่ได้ผล

ลมพิษเรื้อรังชนิดไม่ทราบสาเหตุ และ Bullous Pemphigoid

ใช้ในบางรายที่ยังมีอาการแม้รักษาด้วยยาแก้แพ้มาตรฐานแล้ว และในผู้ใหญ่ที่มีโรคตุ่มพองเรื้อรังจากภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับการใช้ Dupilumab

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับการใช้ Dupilumab

ผู้ที่มีอาการระดับปานกลางถึงรุนแรง

โรคเรื้อรังที่รบกวนคุณภาพชีวิตอย่างมาก เช่น นอนไม่หลับเพราะคัน หอบบ่อย หรือคัดจมูกตลอดเวลา เป็นปัจจัยที่แพทย์พิจารณาในการเริ่มยา

ผู้ที่ใช้การรักษามาตรฐานแล้วอาการยังไม่ดีพอ

เช่น ใช้ยาทาภายนอกสม่ำเสมอ ยาพ่นจมูก หรือยาควบคุมโรคตามมาตรฐานอย่างครบถ้วนแล้ว แต่ยังมีการกำเริบต่อเนื่อง

ผู้ที่ต้องให้แพทย์เฉพาะทางประเมินก่อนเริ่มยา

Dupilumab ไม่ใช่ยาที่ซื้อมาใช้เองได้ ต้องได้รับการประเมินจากแพทย์เฉพาะทางก่อนเสมอ เพื่อยืนยันว่าเข้าเกณฑ์และวางแผนติดตามผลอย่างเหมาะสม

Dupilumab ใช้อย่างไร

Dupilumab ใช้อย่างไร

รูปแบบของยา

เป็นยาฉีดใต้ผิวหนัง มีทั้งรูปแบบ Prefilled Syringe (กระบอกฉีดยาสำเร็จรูป) และ Prefilled Pen (ปากกาฉีดยา) ซึ่งออกแบบมาให้ใช้งานสะดวก

ตำแหน่งที่ฉีด

มักฉีดที่ต้นขา หน้าท้อง หรือต้นแขนด้านหลัง ควรสลับตำแหน่งฉีดแต่ละครั้ง ไม่ฉีดซ้ำตำแหน่งเดิมติดต่อกัน

ฉีดเองที่บ้านได้หรือไม่

ผู้ป่วยบางรายสามารถฉีดเองที่บ้านได้หลังได้รับการสอนวิธีการฉีดที่ถูกต้องจากแพทย์หรือพยาบาล และผ่านการฉีดครั้งแรกในสถานพยาบาลเพื่อสังเกตอาการแพ้ยา

ทำไมควรฉีดครั้งแรกในสถานพยาบาล

เพื่อให้บุคลากรทางการแพทย์สังเกตปฏิกิริยาการแพ้ยาที่อาจเกิดขึ้น และเพื่อให้มั่นใจว่าผู้ป่วยสามารถใช้ยาได้อย่างปลอดภัย

ขนาดยา Dupilumab เป็นอย่างไร

ขนาดยาขึ้นอยู่กับโรคที่รักษา

แต่ละโรคอาจใช้ขนาดยาและความถี่การฉีดต่างกัน เช่น บางโรคฉีดทุก 2 สัปดาห์ บางโรคฉีดทุก 4 สัปดาห์ โดยมักมีการให้ยาโดสแรกสูงกว่าโดสต่อเนื่อง

ขนาดยาอาจขึ้นอยู่กับอายุและน้ำหนัก

โดยเฉพาะในเด็กที่แพทย์จะกำหนดขนาดยาตามเกณฑ์อายุและน้ำหนักตัวอย่างละเอียด ไม่ใช่ขนาดเดียวกับผู้ใหญ่

เหตุผลที่ไม่ควรปรับขนาดยาเอง

การลดหรือเพิ่มขนาดยาหรือเว้นระยะการฉีดเองอาจทำให้ควบคุมโรคได้ไม่ดีหรือเพิ่มความเสี่ยงผลข้างเคียง ควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง

ประโยชน์ที่คาดหวังจาก Dupilumab

ข้อมูลจากศูนย์ข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลรวบรวมประโยชน์ที่พบจากการใช้ Dupilumab

ลดอาการคันและผื่นแดง

ผู้ป่วยผิวหนังอักเสบภูมิแพ้จำนวนมากรายงานว่าอาการคัน ผื่น และผิวแห้งดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังใช้ยา ส่งผลให้นอนหลับได้ดีขึ้น

ลดการกำเริบของโรคหอบหืด

ช่วยให้บางรายควบคุมอาการได้ดีขึ้น ลดความถี่ของการหอบกำเริบ และลดความจำเป็นในการใช้สเตียรอยด์ระบบ

ลดอาการคัดจมูกและขนาดติ่งจมูก

ผู้ป่วยไซนัสอักเสบเรื้อรังบางรายรายงานว่าหายใจทางจมูกดีขึ้นและการรับกลิ่นกลับมาดีขึ้นหลังใช้ยา

ช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิต

เมื่ออาการเรื้อรังที่รบกวนชีวิตมาหลายปีลดลง ผู้ป่วยหลายรายรายงานว่าสามารถทำกิจวัตรประจำวัน ออกกำลังกาย และเข้าสังคมได้ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ผลข้างเคียงของ Dupilumab ที่อาจพบ

ปฏิกิริยาบริเวณจุดฉีด

บวม แดง คัน หรือระคายเคืองบริเวณที่ฉีด มักเกิดในช่วงแรกของการรักษาและมักลดลงเมื่อเวลาผ่านไป

อาการทางตา

เป็นผลข้างเคียงที่พบบ่อยกว่าที่คาดในผู้ป่วยผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ อาจมีตาแดง เยื่อบุตาอักเสบ คันตา น้ำตาไหล และในบางรายอาจมีภาวะกระจกตาอักเสบ ควรแจ้งแพทย์ทันทีหากมีอาการตาผิดปกติ

ปวดข้อหรือเจ็บคอ

เป็นอาการข้างเคียงที่พบได้ในบางรายแต่มักไม่รุนแรง

เม็ดเลือดขาว Eosinophil สูงผิดปกติ

พบได้ไม่บ่อยแต่ควรติดตามตามคำแนะนำแพทย์ โดยเฉพาะในผู้ป่วยบางกลุ่มที่แพทย์อาจสั่งตรวจเลือดเป็นระยะ

อาการแพ้ยา

แม้พบได้น้อยมาก แต่ควรสังเกตอาการผิดปกติหลังฉีดทุกครั้ง เช่น ผื่น บวม หายใจลำบาก หรือหน้ามืด

ข้อควรระวังก่อนและระหว่างใช้ Dupilumab

Dupilumab ไม่ใช่ยาฉุกเฉิน

ห้ามใช้ Dupilumab แทนยาพ่นขยายหลอดลมเมื่อหอบเฉียบพลัน และห้ามใช้แทนยา Epinephrine ในภาวะแพ้รุนแรงฉุกเฉิน เป็นยาสำหรับควบคุมโรคเรื้อรังในระยะยาวเท่านั้น

ไม่ควรหยุดยามาตรฐานเอง

โดยเฉพาะยากลุ่ม Corticosteroid ที่ผู้ป่วยใช้อยู่ ควรค่อยๆ ปรับลดภายใต้คำแนะนำแพทย์เท่านั้น

ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับตาควรแจ้งแพทย์ทันที

ตาแดง คันตา ปวดตา หรือการมองเห็นผิดปกติระหว่างใช้ยา ควรรีบพบแพทย์หรือจักษุแพทย์เพื่อประเมิน

ควรใช้ตามแผนการรักษาอย่างต่อเนื่อง

ยา Dupilumab ออกฤทธิ์สะสม การหยุดยาเองหรือขาดฉีดบ่อยๆ อาจทำให้โรคกลับมากำเริบและต้องเริ่มการรักษาใหม่

ก่อนเริ่มใช้ Dupilumab ควรเตรียมตัวอย่างไร

ยืนยันข้อบ่งใช้กับแพทย์

ตรวจสอบว่าโรค อายุ ความรุนแรงของอาการ และประวัติการรักษาที่ผ่านมาเข้าเกณฑ์การใช้ยาในสิทธิการรักษาที่มี

ทำความเข้าใจวิธีฉีดและตารางการรักษา

ควรรู้ว่าต้องฉีดเมื่อไหร่ ฉีดอย่างไร เก็บยาอย่างไร (ควรเก็บในตู้เย็น 2–8°C) และควรทำอย่างไรหากลืมฉีดในวันที่กำหนด

รู้จักผลข้างเคียงที่ต้องเฝ้าระวัง

โดยเฉพาะอาการแพ้ยาหลังฉีด อาการทางตา และความผิดปกติที่ควรรีบกลับมาพบแพทย์ก่อนนัด

วางแผนค่าใช้จ่ายและสิทธิการรักษา

Dupilumab เป็นยาชีววัตถุที่มีราคาสูง ควรสอบถามสถานพยาบาลเกี่ยวกับสิทธิประกันสุขภาพ สิทธิประกันสังคม หรือโครงการช่วยเหลือค่าใช้จ่ายที่อาจมีก่อนเริ่มรักษา

Dupilumab ต่างจากยาสเตียรอยด์อย่างไร

ลักษณะ Dupilumab สเตียรอยด์
กลไกออกฤทธิ์ เจาะจงต่อ IL-4 และ IL-13 ลดการอักเสบในวงกว้าง
รูปแบบ ยาฉีดใต้ผิวหนัง ยาทา ยาพ่น ยากิน ยาฉีด
เหมาะกับ โรคเรื้อรังปานกลาง–รุนแรง หลายระดับความรุนแรง
ผลข้างเคียงจากการใช้ยาว ยังมีข้อมูลระยะยาวต่อเนื่อง มีผลต่อกระดูก ฮอร์โมน ผิวบาง
ราคา สูงมาก ต่ำถึงปานกลาง

Dupilumab ช่วยลดการใช้สเตียรอยด์ได้หรือไม่

ในบางโรคและบางราย การใช้ Dupilumab อาจช่วยลดความจำเป็นในการใช้สเตียรอยด์ระบบได้ แต่ต้องค่อยๆ ลดภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น ไม่ควรหยุดสเตียรอยด์เองเมื่อเริ่ม Dupilumab

Dupilumab ต้องใช้ต่อเนื่องนานแค่ไหน

ขึ้นอยู่กับโรคและการตอบสนองต่อยา

โรคเรื้อรังหลายชนิดอาจต้องใช้ยาระยะยาวเพื่อรักษาระดับการควบคุมอาการ การหยุดยาเองอาจทำให้อาการกลับมาภายในสัปดาห์ถึงเดือน

แพทย์ประเมินผลการรักษาอย่างไร

พิจารณาจากอาการที่ดีขึ้น ความถี่ของการกำเริบ คุณภาพชีวิต ผลข้างเคียง และค่าตรวจทางห้องปฏิบัติการตามความเหมาะสม

หากใช้แล้วอาการไม่ดีขึ้นควรทำอย่างไร

ควรกลับมาพบแพทย์เพื่อประเมินว่าโรคเข้าเกณฑ์ตอบสนองต่อยาหรือไม่ และพิจารณาปรับแผนรักษาหรือเปลี่ยนทางเลือก โดยไม่ควรตัดสินใจหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน

ที่ Siwika Maternity เราเชื่อว่าการมีข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับยาและการรักษาช่วยให้ตัดสินใจร่วมกับแพทย์ได้ดีขึ้น โรคภูมิแพ้เรื้อรังรักษาได้ดียิ่งขึ้นเมื่อมีแผนการรักษาที่ชัดเจนและติดตามต่อเนื่อง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Dupilumab

Dupilumab คือยาอะไร?

เป็นยาชีววัตถุชนิดฉีดใต้ผิวหนัง ออกฤทธิ์ยับยั้งการอักเสบแบบ Type 2 ใช้รักษาโรคภูมิแพ้และโรคอักเสบเรื้อรังหลายชนิด โดยต้องสั่งโดยแพทย์เท่านั้น

Dupilumab ใช้รักษาผื่นแพ้ผิวหนังได้ไหม?

ใช้ได้ในผู้ป่วยผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ระดับปานกลางถึงรุนแรง ที่ควบคุมอาการด้วยยาทาภายนอกแล้วไม่ได้ผลเพียงพอ และเข้าเกณฑ์ที่แพทย์กำหนด

Dupilumab ฉีดเองได้ไหม?

ผู้ป่วยบางรายสามารถฉีดเองที่บ้านได้หลังได้รับการฝึกสอนจากบุคลากรทางการแพทย์และผ่านการฉีดครั้งแรกในสถานพยาบาลแล้ว

Dupilumab มีผลข้างเคียงเรื่องตาหรือไม่?

ใช่ อาจมีตาแดง เยื่อบุตาอักเสบ คันตา หรืออาการตาผิดปกติอื่นๆ ควรแจ้งแพทย์ทันทีหากมีอาการดังกล่าวระหว่างใช้ยา

Dupilumab ใช้แทนยาฉุกเฉินได้ไหม?

ไม่ได้เด็ดขาด Dupilumab เป็นยาสำหรับควบคุมโรคเรื้อรังระยะยาว ไม่ใช่ยาบรรเทาอาการเฉียบพลัน เช่น หอบกำเริบหรือแพ้รุนแรงฉุกเฉิน

⚕️ หมายเหตุจาก Siwika: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล การใช้ยา Dupilumab ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับข้อมูลและแผนการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

Siwika Maternity — Based on Scientific Proof.