ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน ปัสสาวะไหลอ่อนลง หรือรู้สึกปัสสาวะไม่สุด — อาการเหล่านี้หลายคนคิดว่าเป็นแค่ต่อมลูกหมากโตตามวัย แต่บางครั้งอาจเป็นสัญญาณของ มะเร็งต่อมลูกหมาก ที่ควรตรวจให้ชัดเจน
บทความนี้จะอธิบายว่า อาการมะเร็งต่อมลูกหมาก มีอะไรบ้าง ตรวจมะเร็งต่อมลูกหมาก ทำได้อย่างไร และ มะเร็งต่อมลูกหมากรักษา หายได้ไหม
มะเร็งต่อมลูกหมากคืออะไร

ความหมายของมะเร็งต่อมลูกหมาก
มะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate Cancer) คือภาวะที่เซลล์ในต่อมลูกหมากเจริญเติบโตผิดปกติและควบคุมไม่ได้ ข้อมูลจากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระบุว่ามะเร็งต่อมลูกหมากเป็นมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดในผู้ชาย และในไทยมีแนวโน้มพบมากขึ้นเรื่อยๆ
ต่อมลูกหมากอยู่ตรงไหน
ต่อมลูกหมากอยู่ในระบบสืบพันธุ์ผู้ชาย ตั้งอยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะและหน้าต่อทวารหนัก ล้อมรอบท่อปัสสาวะส่วนต้น ขนาดประมาณเม็ดวอลนัท
หน้าที่ของต่อมลูกหมาก
ผลิตน้ำหล่อเลี้ยงอสุจิที่ช่วยให้อสุจิดำรงชีวิตและเคลื่อนที่ได้ และช่วยควบคุมการปัสสาวะเนื่องจากตำแหน่งที่อยู่รอบท่อปัสสาวะ
มะเร็งต่อมลูกหมากอันตรายไหม

ความรุนแรงขึ้นอยู่กับระยะของโรค
มะเร็งต่อมลูกหมากบางชนิดโตช้ามากจนอาจไม่ก่อปัญหาในชีวิต แต่บางชนิดก้าวร้าวและลุกลามเร็ว ความแตกต่างนี้เป็นเหตุผลว่าทำไมการตรวจพบเร็วจึงสำคัญมาก
มะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกมักไม่แสดงอาการ
นี่คือสิ่งที่อันตรายที่สุด — ผู้ชายหลายคนเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกโดยรู้สึกสบายดีทุกอย่าง จึงต้องพึ่งการตรวจคัดกรองเพื่อพบโรคก่อนที่จะมีอาการ
มะเร็งต่อมลูกหมากระยะลุกลามส่งผลอย่างไร
หากปล่อยไว้จนแพร่กระจาย มักไปที่ต่อมน้ำเหลือง กระดูก ตับ และปอด ทำให้เกิดอาการปวดกระดูก ขาบวม น้ำหนักลด และส่งผลต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งต่อมลูกหมาก

ข้อมูลจากศูนย์มะเร็ง โรงพยาบาลรามาธิบดีอธิบายปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งต่อมลูกหมาก
ความผิดปกติของเซลล์ต่อมลูกหมาก
การเปลี่ยนแปลงของ DNA ในเซลล์ต่อมลูกหมากทำให้เซลล์เติบโตผิดปกติและแบ่งตัวไม่หยุด สาเหตุที่ทำให้ DNA เปลี่ยนแปลงยังไม่ทราบชัดเจน แต่มีปัจจัยหลายอย่างที่เพิ่มความเสี่ยง
อายุที่มากขึ้น
เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่สุด พบมะเร็งต่อมลูกหมากน้อยมากในผู้ชายอายุต่ำกว่า 40 ปี แต่ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังอายุ 50 ปี
ประวัติครอบครัว
ผู้ชายที่มีบิดา พี่ชาย หรือน้องชายเคยเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไปประมาณ 2–3 เท่า และยิ่งมีญาติสายตรงหลายคนเป็น ความเสี่ยงยิ่งสูงขึ้น
โรคอ้วนและพฤติกรรมสุขภาพ
ผู้ชายที่มีน้ำหนักเกินเกณฑ์ กินอาหารไขมันสูงมาก ออกกำลังกายน้อย อาจมีความเสี่ยงต่อมะเร็งต่อมลูกหมากชนิดก้าวร้าวมากกว่า
อาการมะเร็งต่อมลูกหมากที่ควรสังเกต
ข้อมูลจากศูนย์มะเร็ง โรงพยาบาลกรุงเทพอธิบายอาการที่อาจบ่งบอกถึงความผิดปกติของต่อมลูกหมาก
อาการเกี่ยวกับการปัสสาวะ
อาการที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่ ปัสสาวะบ่อยผิดปกติโดยเฉพาะตอนกลางคืน ปัสสาวะไหลอ่อนลง หยุดๆ เดินๆ ปัสสาวะไม่สุด หรือรู้สึกปวดปัสสาวะเร่งด่วนจนรอไม่ได้
ปัสสาวะลำบากหรือเริ่มปัสสาวะยาก
ต้องออกแรงเบ่งหรือรอนานกว่าจะเริ่มปัสสาวะได้ เกิดจากต่อมลูกหมากที่ขยายตัวกดเบียดท่อปัสสาวะ
มีเลือดปนในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ
เลือดปนในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุทันที แม้อาจไม่ใช่มะเร็ง แต่ต้องแยกโรคให้ชัดเจน
ปวดขณะปัสสาวะหรือหลั่งน้ำอสุจิ
ความรู้สึกแสบ เจ็บ หรือไม่สบายขณะปัสสาวะหรือมีเพศสัมพันธ์ อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของต่อมลูกหมากหรือระบบทางเดินปัสสาวะที่ต้องตรวจวินิจฉัย
ปวดหลัง สะโพก หรือกระดูกเชิงกราน
อาการปวดในบริเวณเหล่านี้โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับความผิดปกติด้านการปัสสาวะ อาจเป็นสัญญาณของมะเร็งที่ลุกลามไปกระดูก
มะเร็งต่อมลูกหมากระยะสุดท้ายมีอาการอย่างไร
ความหมายของมะเร็งต่อมลูกหมากระยะที่ 4
ระยะที่มะเร็งแพร่กระจายออกนอกต่อมลูกหมากไปยังอวัยวะอื่น มักพบที่กระดูก ต่อมน้ำเหลือง ตับ หรือปอด
อาการเมื่อมะเร็งแพร่กระจาย
ปวดกระดูกรุนแรง โดยเฉพาะหลัง สะโพก และซี่โครง ขาหรือเท้าบวมจากการกดทับหลอดเลือด น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ อ่อนเพลียมากผิดปกติ และในบางรายขาอ่อนแรง
เป้าหมายการรักษาในระยะลุกลาม
การรักษาในระยะที่ 4 มุ่งเน้นการควบคุมโรค ชะลอการลุกลาม บรรเทาอาการ และรักษาคุณภาพชีวิต มากกว่าการรักษาให้หายขาด
การตรวจมะเร็งต่อมลูกหมากทำได้อย่างไร
ข้อมูลจากภาควิชาพยาธิวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯอธิบายการตรวจ PSA อย่างละเอียด
การตรวจเลือดดูค่า PSA (Prostate-Specific Antigen)
เป็นการตรวจคัดกรองเบื้องต้นที่วัดระดับโปรตีนที่ผลิตโดยต่อมลูกหมาก ค่า PSA สูงอาจบ่งบอกถึงมะเร็ง ต่อมลูกหมากโต หรือการอักเสบ ค่า PSA ปกติมักต่ำกว่า 4 ng/mL แต่ต้องตีความร่วมกับอายุ อาการ และผลตรวจอื่นเสมอ
การตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก (Digital Rectal Examination / DRE)
แพทย์ใช้นิ้วสวมถุงมือคลำต่อมลูกหมากผ่านทวารหนักเพื่อตรวจหาก้อน ความแข็ง หรือผิวที่ขรุขระผิดปกติ ทำได้รวดเร็วและเจ็บเพียงเล็กน้อย
การตรวจ MRI
ให้ภาพรายละเอียดของต่อมลูกหมากและบริเวณข้างเคียง ช่วยระบุตำแหน่งที่น่าสงสัยก่อนตัดสินใจตรวจชิ้นเนื้อ ลดการตรวจชิ้นเนื้อโดยไม่จำเป็น
การตรวจชิ้นเนื้อ (Prostate Biopsy)
เป็นวิธียืนยันการวินิจฉัยที่แม่นยำที่สุด แพทย์จะเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อต่อมลูกหมากส่งตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อดูว่ามีเซลล์มะเร็งหรือไม่ และหากมีอยู่ในระยะใด
ใครบ้างที่ควรตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก
| กลุ่ม | คำแนะนำ |
|---|---|
| ผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป | ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจ PSA |
| มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก | ควรเริ่มตรวจตั้งแต่อายุ 40–45 ปี |
| มีอาการปัสสาวะผิดปกติ | ควรพบแพทย์เพื่อตรวจทันที |
| มีเลือดปนในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ | ต้องตรวจโดยเร็ว |
| ปวดกระดูกหรือน้ำหนักลดผิดปกติ | ต้องตรวจละเอียดทันที |
มะเร็งต่อมลูกหมากรักษาหายไหม
โอกาสรักษาขึ้นอยู่กับระยะที่พบโรค
มะเร็งต่อมลูกหมากระยะที่ 1–2 ที่ยังจำกัดอยู่ในต่อมลูกหมาก มีโอกาสรักษาหายขาดได้สูงมาก อัตราการรอดชีวิต 5 ปีในระยะแรกอยู่ที่ใกล้ 100% แต่ระยะที่ 4 ที่แพร่กระจายแล้ว การรักษามุ่งเน้นควบคุมโรคมากกว่ารักษาให้หายขาด
ปัจจัยที่แพทย์ใช้เลือกแนวทางรักษา
ชนิดและระดับความก้าวร้าวของมะเร็ง (Gleason Score) ระยะของโรค ค่า PSA อายุ สุขภาพโดยรวม และความต้องการของผู้ป่วย
เป้าหมายของการรักษาแต่ละระยะ
ระยะแรกเป้าหมายคือรักษาให้หายขาด ระยะกลางเป้าหมายคือควบคุมโรคไม่ให้ลุกลาม ระยะสุดท้ายเป้าหมายคือลดอาการและยืดอายุขัย
แนวทางรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
การเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด (Active Surveillance)
เหมาะสำหรับมะเร็งระยะแรกที่โตช้าและไม่ก้าวร้าวในผู้ป่วยสูงอายุที่การรักษาอาจมีผลข้างเคียงมากกว่าประโยชน์ แพทย์จะตรวจ PSA และตรวจชิ้นเนื้อซ้ำสม่ำเสมอ
การผ่าตัดต่อมลูกหมาก (Radical Prostatectomy)
การนำต่อมลูกหมากออกทั้งหมด เหมาะสำหรับมะเร็งระยะ 1–2 ที่ยังจำกัดอยู่ในต่อมลูกหมาก ปัจจุบันมีการผ่าตัดส่องกล้องและหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดที่ลดผลข้างเคียงได้มากกว่าการผ่าตัดเปิดแบบเดิม
การฉายรังสีรักษา
ใช้รังสีพลังงานสูงทำลายเซลล์มะเร็ง อาจฉายรังสีจากภายนอก (External Beam Radiation) หรือใส่แหล่งกำเนิดรังสีไว้ในต่อมลูกหมาก (Brachytherapy) เหมาะสำหรับมะเร็งระยะแรกถึงกลาง
การรักษาด้วยฮอร์โมน (Hormone Therapy / ADT)
มะเร็งต่อมลูกหมากส่วนใหญ่เติบโตโดยพึ่งฮอร์โมนเพศชาย การลดระดับเทสโทสเตอโรนช่วยชะลอการเติบโตของมะเร็ง มักใช้ร่วมกับการรักษาวิธีอื่น
การให้ยาเคมีบำบัด
มักสงวนไว้สำหรับมะเร็งระยะลุกลามที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยฮอร์โมนแล้ว หรือกรณีที่ต้องควบคุมโรคทั้งระบบ
การรักษาแบบผสมผสาน
หลายกรณีใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น การฉายรังสีร่วมกับการลดฮอร์โมน เพื่อให้ได้ผลการรักษาดีที่สุดตามระยะของโรค
มะเร็งต่อมลูกหมากกับต่อมลูกหมากโตต่างกันอย่างไร
ต่อมลูกหมากโตไม่ใช่มะเร็งต่อมลูกหมาก
ต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้าย (Benign Prostatic Hyperplasia / BPH) เป็นการขยายตัวของเซลล์ปกติในต่อมลูกหมากตามวัย ไม่ใช่มะเร็ง ไม่แพร่กระจาย และรักษาได้ด้วยยา
อาการที่อาจคล้ายกัน
ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะลำบาก หรือปัสสาวะไหลอ่อน พบได้ทั้งในต่อมลูกหมากโตและมะเร็งต่อมลูกหมาก ทำให้แยกกันไม่ได้จากอาการเพียงอย่างเดียว
เหตุผลที่ควรตรวจแยกโรค
ไม่มีวิธีใดที่บอกได้แน่ชัดว่าเป็นแค่ต่อมลูกหมากโตหรือมะเร็ง โดยไม่ตรวจ การตรวจ PSA และตรวจร่างกายจึงเป็นสิ่งจำเป็น ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นแค่ต่อมลูกหมากโตตามวัย
ควรพบแพทย์เมื่อไหร่
เมื่อมีอาการปัสสาวะผิดปกติต่อเนื่อง
ปัสสาวะลำบาก ไหลอ่อน หยุดๆ เดินๆ ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน หรือรู้สึกปัสสาวะไม่สุดที่เป็นต่อเนื่องมากกว่า 2–4 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจ
เมื่อมีเลือดปนในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ
แม้เพียงครั้งเดียวก็ควรพบแพทย์ทันที ไม่ควรรอให้เป็นซ้ำก่อน
เมื่อมีอาการปวดกระดูก น้ำหนักลด หรือเหนื่อยล้าผิดปกติ
อาการเหล่านี้โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับอาการปัสสาวะผิดปกติ อาจเกี่ยวข้องกับโรคระยะลุกลามที่ต้องตรวจอย่างละเอียด
เมื่ออยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง
อายุ 50 ปีขึ้นไป มีประวัติครอบครัว หรือมีปัจจัยเสี่ยงหลายข้อ ควรพูดคุยกับแพทย์เรื่องความถี่และเวลาที่เหมาะสมในการตรวจคัดกรอง แม้ยังไม่มีอาการ
ที่ Siwika Maternity เราดูแลสุขภาพของทุกคนในครอบครัว รวมถึงผู้ชายที่เป็นส่วนสำคัญของครอบครัว การชวนสามี พ่อ หรือพี่ชายให้ตรวจสุขภาพต่อมลูกหมากอาจเป็นของขวัญที่ดีที่สุดที่คุณมอบให้ได้
⚕️ หมายเหตุจาก Siwika: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล หากมีอาการที่น่ากังวลหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรพบแพทย์เพื่อรับการตรวจและวางแผนดูแลที่เหมาะสม
Siwika Maternity — Based on Scientific Proof.

